Cách mạng hóa với chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp

Chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp – Bước đột phá mở ra vô vàn cơ hội cũng như thách thức cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên số.

Một nhà máy sản xuất hiện đại, nơi robot thông minh tự động vận hành máy móc, dữ liệu sản xuất được phân tích và tối ưu hóa theo thời gian thực, và sản phẩm được cá nhân hóa theo từng nhu cầu khách hàng. Đây chính là viễn cảnh tương lai của chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp. Chuyển đổi số không chỉ là bước đột phá về công nghệ, mà còn mở ra cơ hội to lớn cho doanh nghiệp vươn lên dẫn đầu trong kỷ nguyên số. Doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực, công nghệ và tư duy để thành công trong công cuộc chuyển đổi số.

Tổng quan về chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp

Chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp là quá trình thay đổi phương thức làm việc thông qua sự tích hợp các công nghệ kỹ thuật số vào hoạt động của doanh nghiệp nhằm thay đổi cách thức vận hành và mô hình kinh doanh. Điều này bao gồm việc sử dụng các công nghệ như Internet vạn vật (IoT), trí tuệ nhân tạo (AI), và điện toán đám mây để tối ưu hóa quy trình sản xuất, nâng cao hiệu suất, tiết kiệm chi phí.

Khác với tự động hóa chỉ thay sức người ở từng máy, chuyển đổi số kết nối dữ liệu giữa các khâu để ra quyết định nhanh và chính xác hơn. Nhiều doanh nghiệp vẫn dùng lẫn ba khái niệm số hóa, tự động hóa và chuyển đổi số. Thực tế đây là ba cấp độ khác nhau:

Số hóa và tự động hóa là những bước đệm quan trọng, nhưng chưa phải đích đến. Một xưởng có thể đầy máy tự động mà dữ liệu vẫn nằm rời rạc ở từng bộ phận. Ngược lại, doanh nghiệp hoàn toàn có thể bắt đầu chuyển đổi số mà chưa cần đầu tư robot hay dây chuyền mới. Bạn có thể tham khảo thêm các giai đoạn chuyển đổi số của doanh nghiệp để xác định mình đang ở đâu.

• Xem thêm: Giải thích chi tiết về chuyển đổi số là gì trong thời đại 5.0

Ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp

Lập kế hoạch và điều độ sản xuất

Ở nhiều xưởng, kế hoạch sản xuất vẫn được lập trên Excel. Khi có đơn hàng gấp hoặc một máy hỏng, người phụ trách phải xếp lại thủ công, dễ dẫn đến chậm giao hàng hoặc tồn đọng bán thành phẩm.

Khi có dữ liệu số, kế hoạch được cập nhật theo tồn kho, công suất máy và tiến độ thực tế. Người quản lý biết ngay đơn hàng nào có nguy cơ trễ để điều chỉnh sớm. Công cụ thường dùng ở khâu này là phần mềm quản trị nguồn lực doanh nghiệp (ERP) và phần mềm lập lịch sản xuất.

Vận hành và bảo trì máy móc

Cảm biến IoT gắn trên máy cho phép theo dõi trạng thái thiết bị theo thời gian thực, thay vì chờ báo cáo cuối ca. Hệ thống quản lý điều hành sản xuất (MES) ghi nhận sản lượng, thời gian chạy và thời gian dừng máy của từng dây chuyền.

Từ dữ liệu vận hành, việc bảo trì chuyển dần từ “hỏng mới sửa” sang bảo trì định kỳ, rồi tiến tới bảo trì dự đoán. Cần lưu ý bảo trì dự đoán là bước nâng cao, đòi hỏi dữ liệu tích lũy đủ lâu, không phải điểm khởi đầu. Bạn có thể tìm hiểu sâu hơn tại bài viết về IoT trong sản xuất.

Kiểm soát chất lượng

Thay vì chỉ phát hiện lỗi ở khâu kiểm tra cuối, doanh nghiệp có thể ghi nhận lỗi ngay tại công đoạn phát sinh. Khi mỗi lỗi gắn với lô hàng, máy và ca làm việc, việc truy nguyên nhân trở nên nhanh và chính xác hơn.

Ở mức cao hơn, thị giác máy và AI có thể hỗ trợ kiểm tra ngoại quan sản phẩm. Đây cũng là một trong những hướng được khuyến khích trong Chương trình hỗ trợ sản xuất thông minh và chuyển đổi số của Bộ Công Thương (Quyết định 2708/QĐ-BCT)

Kho vật tư và chuỗi cung ứng

Mã vạch hoặc mã QR giúp mọi hoạt động nhập, xuất, tồn được ghi nhận ngay khi phát sinh. Nhờ vậy, số liệu tồn kho khớp với thực tế, tránh tình trạng thiếu vật tư giữa chừng hoặc mua thừa.

Dữ liệu đơn hàng và tồn kho cũng có thể chia sẻ với nhà cung cấp và khách hàng. Điều này ngày càng quan trọng khi các đối tác lớn yêu cầu nhà cung cấp có khả năng cung cấp dữ liệu minh bạch để tham gia chuỗi cung ứng của họ.

Giao dịch và chứng từ với đối tác

Đây là khâu thường bị bỏ qua khi nói về chuyển đổi số sản xuất, nhưng lại là nơi doanh nghiệp nhỏ có thể bắt đầu ngay. Hóa đơn điện tử, hợp đồng điện tử và chữ ký số giúp đơn đặt hàng, hợp đồng mua bán, biên bản giao nhận được ký và gửi trong ngày, không cần in ấn hay chuyển phát.

Khâu này không đòi hỏi thay đổi dây chuyền, chi phí thấp và tạo nền dữ liệu giao dịch cho các bước sau. Tìm hiểu thêm về chuyển đổi số hóa đơn và thuế hoặc cách ký hợp đồng bằng chữ ký số với đối tác.

Lộ trình chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp

Doanh nghiệp có thể tham khảo lộ trình 5 bước dưới đây và điều chỉnh theo đặc thù sản xuất. Phạm vi thử nghiệm nên đủ rõ để đo hiệu quả và kiểm soát nguồn lực.

Bước 1: Đánh giá hiện trạng và chọn bài toán ưu tiên

Rà soát quy trình sản xuất, dữ liệu đang sử dụng, máy móc, phần mềm và năng lực nhân sự. Doanh nghiệp cần xác định vấn đề nào gây ảnh hưởng lớn, nguyên nhân hiện được theo dõi ra sao và có dữ liệu để đánh giá hay chưa.

Bước 2: Xác định mục tiêu và chuẩn hóa quy trình

Đặt mục tiêu gắn với bài toán đã chọn, như giảm thời gian lập báo cáo, cải thiện độ chính xác tồn kho hoặc theo dõi đầy đủ nguyên nhân dừng máy. Đồng thời, thống nhất trách nhiệm, cách xử lý công việc và quy tắc ghi nhận dữ liệu giữa các bộ phận.

Bước 3: Chuẩn hóa dữ liệu và lựa chọn giải pháp

Chuẩn hóa những dữ liệu liên quan như mã vật tư, mã sản phẩm, mã thiết bị, mã lô hoặc danh mục nguyên nhân lỗi. Khi lựa chọn giải pháp, cần đánh giá khả năng đáp ứng nghiệp vụ, kết nối hệ thống hiện có, phân quyền, xuất dữ liệu và hỗ trợ vận hành.

Bước 4: Thí điểm và hướng dẫn nhân sự sử dụng

Triển khai tại một dây chuyền, công đoạn hoặc nghiệp vụ cụ thể. Trong quá trình thí điểm, kiểm tra độ chính xác dữ liệu, tính thuận tiện khi sử dụng và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất. Nhân sự cần được hướng dẫn theo nhiệm vụ thực tế, đồng thời có đầu mối tiếp nhận và xử lý vướng mắc.

Bước 5: Đánh giá, điều chỉnh và mở rộng

So sánh kết quả với mục tiêu ban đầu, kiểm tra chi phí vận hành và mức độ sử dụng thực tế. Khi phương án đáp ứng yêu cầu, doanh nghiệp có thể mở rộng sang các dây chuyền hoặc nghiệp vụ liên quan, từng bước kết nối dữ liệu giữa các hệ thống.

Xem thêm:

• Bứt phá thành công với chuyển đổi số cho doanh nghiệp sản xuất
• Bứt tốc từ giải pháp chuyển đổi số cho doanh nghiệp SME
• Chiến lược chuyển đổi số ngân hàng trong thời đại 5.0

Thách thức và cơ hội cho doanh nghiệp sản xuất công nghiệp

Thách thức

Chi phí đầu tư cao: Chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp đòi hỏi một khoản đầu tư lớn vào công nghệ, hạ tầng và đào tạo nhân lực. Các doanh nghiệp cần phải chi tiêu cho việc mua sắm thiết bị hiện đại, phần mềm quản lý và các hệ thống tự động hóa. Theo khảo sát của VCCI và JETRO trên 400 doanh nghiệp tại Việt Nam, có 55,6% doanh nghiệp cho biết rào cản mà họ gặp phải khi chuyển đổi số bắt nguồn từ vấn đề tài chính khi mà hoạt động này đòi hỏi chi phí cao.

Thiếu hụt kỹ năng và nhân lực: Một trong những thách thức lớn nhất là sự thiếu hụt kỹ năng và nhân lực có khả năng sử dụng và quản lý các công nghệ mới.

Rủi ro về an ninh mạng: Với việc tích hợp các hệ thống kỹ thuật số, các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp phải đối mặt với nguy cơ bị tấn công mạng. Các cuộc tấn công này có thể gây ra thiệt hại lớn về tài chính và uy tín.

Kháng cự thay đổi từ nhận sự: Nhiều người lao động có thể cảm thấy lo lắng về việc mất việc làm hoặc không thích nghi được với công nghệ mới. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải có chiến lược quản lý thay đổi hiệu quả.

Thiếu chính sách hỗ trợ từ chính phủ: Mặc dù chính phủ đã có nhiều chính sách hỗ trợ chuyển đổi số, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế trong việc triển khai và thực thi. Các doanh nghiệp cần có sự hỗ trợ mạnh mẽ hơn từ phía chính phủ về mặt tài chính, pháp lý và hạ tầng để thúc đẩy quá trình chuyển đổi số.

Cơ hội

Tăng khả năng cạnh tranh: Chuyển đổi số giúp các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí và tăng chất lượng sản phẩm. Điều này giúp các doanh nghiệp tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Mở rộng thị trường: Với việc ứng dụng công nghệ số, các doanh nghiệp có thể dễ dàng tiếp cận và mở rộng thị trường mới. Các nền tảng thương mại điện tử và các công cụ tiếp thị số giúp doanh nghiệp tiếp cận khách hàng toàn cầu một cách hiệu quả hơn.

Tạo ra việc làm mới: Mặc dù có lo ngại về việc mất việc làm do tự động hóa, nhưng chuyển đổi số cũng tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới trong các lĩnh vực như quản lý dữ liệu, an ninh mạng và phát triển phần mềm.

Nâng cao năng suất lao động: Chuyển đổi số giúp tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm thiểu lỗi và tăng cường hiệu suất làm việc của nhân viên. Các công nghệ như IoT và AI giúp theo dõi và quản lý quy trình sản xuất một cách hiệu quả, từ đó nâng cao năng suất lao động.

Góp phần phát triển kinh tế đất nước: Chuyển đổi số không chỉ mang lại lợi ích cho doanh nghiệp mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế đất nước. Việc áp dụng công nghệ số trong sản xuất giúp tăng cường năng lực cạnh tranh của nền kinh tế, thu hút đầu tư và tạo ra nhiều cơ hội việc làm.

> Xem thêm: Xu hướng chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp trong thời đại 5.0

Kinh nghiệm và bài học rút ra từ các mô hình chuyển đổi số thành công

Một trong những yếu tố quan trọng để chuyển đổi số thành công là xác định mục tiêu rõ ràng. Các doanh nghiệp cần phải có một chiến lược chuyển đổi số cụ thể, bao gồm các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn. Điều này giúp định hướng cho các hoạt động và quyết định trong quá trình chuyển đổi.

Quản lý dự án hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo quá trình chuyển đổi số diễn ra suôn sẻ. Các doanh nghiệp cần phải có một đội ngũ quản lý dự án chuyên nghiệp, có khả năng theo dõi tiến độ, giải quyết các vấn đề phát sinh và đảm bảo các mục tiêu được hoàn thành đúng hạn.

Hợp tác với các đối tác công nghệ là một yếu tố quan trọng để chuyển đổi số thành công. Các doanh nghiệp cần tìm kiếm và hợp tác với các đối tác có kinh nghiệm và chuyên môn trong lĩnh vực công nghệ số. Điều này giúp doanh nghiệp tiếp cận được các giải pháp công nghệ tiên tiến và tối ưu hóa quy trình sản xuất.

Là doanh nghiệp tiên phong trong việc cung cấp các giải pháp chuyển đổi số tại Việt Nam, Tập đoàn VNPT đã phát triển một Hệ sinh thái chuyển đổi số với bộ giải pháp trong các lĩnh vực như: Chính phủ số, Thành phố thông minh, Doanh nghiệp số, Y tế điện tử, Công nghệ 4.0 và Giáo dục điện tử, Điện toán đám mây, Internet vạn vật,… Đặc biệt, VNPT đã phát triển những trợ lý AI theo hướng chuyên ngành, áp dụng thành công vào sản xuất thông minh và thiết kế, phát triển sản phẩm. Những nỗ lực của VNPT trong việc áp dụng công nghệ số đã góp phần vào quá trình chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp nói riêng cũng như sự phát triển của nền kinh tế số tại Việt Nam nói chung.

Chuyển đổi số trong sản xuất công nghiệp là một quá trình phức tạp và đòi hỏi sự đầu tư lớn về tài chính, nhân lực và công nghệ. Tuy nhiên, nếu được thực hiện đúng cách, chuyển đổi số sẽ mang lại nhiều lợi ích to lớn cho doanh nghiệp, từ việc tăng cường khả năng cạnh tranh, mở rộng thị trường, đến việc nâng cao năng suất lao động và góp phần phát triển kinh tế đất nước.

Xem thêm:

• Ý nghĩa của ứng dụng chuyển đổi số trong doanh nghiệp
• Chuyển đổi số trong lĩnh vực Ngân hàng đang định nghĩa lại Trải nghiệm khách hàng như thế nào?

Để tìm hiểu và được tư vấn hỗ trợ về oneSME, vui lòng liên hệ:

Website: https://onesme.vn  

Hotline: 1800 1260

Email: onesme@vnpt.vn  

Tư vấn miễn phí: https://onesme.vn/enterprise/contact-us